وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ ۚ وَفِي ذَٰلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ

و [یادکنید] آن گاه که شما را از [سیطره حکومت ظالمانه] فرعونیان نجات دادیم؛ آنان که همواره شما را به سخت ترین صورت شکنجه می کردند، پسران شما را سر می بریدند و زنان شما را [برای بیگاری و کنیزی] زنده می گذاشتند. و در این سختی ها ومشکلات آزمایشی بزرگ از سوی پروردگارتان بود.

  • تفسیر و مفاهیم
  • اعراب و موضوع آیات
  • نکات تجویدی

موضوع: نعمت آزادی

تلاش جهت رهایی از چنگال ستمگران چه سرنوشتی را برای ملتها رقم میزند؟

در ميان همه نعمت‌هايي كه در آيات آينده بيان مي‌شود ابتدا به نعمت رهايي از ستم اشاره مي‌شود و اين بر اثر نقش مهمي است كه نعمت آزادي و استقلال در سرنوشت ملّت ها دارد؛ زيرا تا ملّتي از استبداد آزاد نشود استعدادهاي مختلف او شكوفا نشده، قابليت پذيرش برنامه‌هاي متنوع اعتقادي، اخلاقي و رفتاري پيامبران را پيدا نمي‌كند، بلكه به بيان سرور شهيدان، امام حسين عليه‌السلام مرگ براي چنين ملّتي بهتر از زندگي است.[1]

بنى‌اسرائيل به طور مداوم تحت شكنجه فرعونيان بوده‌اند؛ پسران بيگناهشان را سر مى‌برند، و از سوى ديگر دخترانشان را به كنيزى مى‌بردند، و از اين گذشته خودشان نيز دائما تحت شكنجه بودند، بردگان و خدمتگزاران و كارگران قبطيان و دار و دسته فرعون محسوب مى‌شدند.

 قرآن، اين جريان را يك آزمايش سخت و عظيم، براى بنى‌اسرائيل مى‌شمرد.

معانی بلا:

۱) يكى از معانى بلاء آزمايش است  و به راستى تحمل اين همه ناملايمات، آزمايش سختى بوده است .

۲)احتمال دوم این كه بلاء در اينجا به معنى مجازات باشد، زيرا بنى‌اسرائيل پيش از آن، قدرت و نعمت فراوان داشتند، و كفران كردند، و خدا آنها را مجازات كرد.

۳) احتمال سوم این است  كه بلاء به معنى نعمت باشد، يعنى نجات از چنگال فرعونيان نعمتى بزرگ براى شما بود.[2]

هر آزمایشی برای رسیدن به مقصدی است و هدف این آزمایش نجات بنی‌اسرائیل از چنگ فرعونیان بوده و این خیر بزرگی است که به خدا منسوب شده است و شاید به همین مناسبت است که بعضی از مفسرین کلمه بلا را به معنی نعمت گرفته‌اند یعنی در باطن ظلم و ستم فرعون نعمت آزادی نهفته است در صفحات تاریخ می‌بینیم که وقتی طغیان حاکمان جور به اوج رسیده مردم قیام‌های جدی کرده و طاغوت‌ها را برانداخته‌اند.

 از این روست که آگاهان سیاسی غالباً از شدت گرفتن ظلم حاکمان جور بر مردم، سقوط آنها و به قدرت رسیدن مردم را پیش بینی می‌کنند.

مؤسسه نورالیقین

مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآنی


[1] . تفسیرتسنيم، ج 4 ، ص 335

[2] . تفسیرنمونه، صص ۲۹۷ -۲۹۸

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *