وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

و اگر در آنچه بر بنده خود نازل كرده‏ ايم شك داريد پس اگر راست مى‏ گوييد سوره‏ اى مانند آن بياوريد و گواهان خود را غير خدا فرا خوانيد

  • تفسیر و مفاهیم
  • اعراب و موضوع آیات
  • نکات تجویدی

موضوع: گستره تحدی قرآن

گستره تحدی قرآن چگونه اثبات کننده اعجازآن است؟

۱- گستره تحدي قرآن بايد هماهنگ با قلمرو دعوت آن باشد و چون قلمرو دعوت قرآن همه انسانها در سراسر تاريخ است، ميدان تحدي آن نيز همگاني و هميشگي است. همان گونه كه دعوت قرآن منحصر به صدر اسلام يا قوم عرب نبود تحدي آن نيز منحصر به عصر پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم يا عرب زبانان نيست. از اين رو مي‌فرمايد: «قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا؛ اگر همه جن و انس اجتماع كنند و در اين كار به يكديگر كمك كنند، از آوردن مثل قرآن عاجزند».[1] 

۲- از نظر کیفیت تحدی، نیز می‌توان عمومیت داد و تنها محور تحدي رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلم فصاحت و بلاغت قرآن نيست؛ زيرا كسي كه نه زبان عربي را مي‌فهمد و نه با آن مي‌تواند سخن بگويد براي او تحدي به فصاحت و بلاغت روا نيست. از اين رو در تبيين تحدي قرآن بايد گفت: هر کس در علوم مختلف هر چه می‌داند قرآن بهتر از آن را عرضه کرده است.

۳-  در كنار تحدّي به خود قرآن، تحدي به آورنده آن نيز مطرح  است .

 ۴- احتمال دارد درکنار تحدي به آورنده قرآن، عنصر محوري تحدي در آيه مورد بحث همان فصاحت و بلاغت  باشد زیرا  مدعيان مبارزه با قرآن، می‌فهمند انسانها در يك ركن از اركان سه گانه فصاحت و بلاغت سهيم‌اند، يعني فقط مي‌دانند الفاظ دارای چه معاني هستند، اما به آن معاني بلند احاطه ندارند و كيفيت تعبير از معاني بلند را با الفاظ  رسا در اختيار ندارند، بنابراين، ممكن است مواد خام و سرمايه‌هاي اوليه (الفاظ دالّ بر معاني) داشته باشند، اما توانايي ساختن كلامي فصيح و بليغ نظير قرآن كريم ندارند.  در حقيقت  خداوند با این تحدی بیان می‌کند که  قرآن مثل عادي ندارد تا اين كه بخواهند مثل آن را بياورند و امر به آوردن مثل آن، امر تعجيزي است.[2]

تحدی قرآن درآیه«وَادعوا شُهَداءَکُم مِن دونِ اللهِ…» برچه اساسی است؟

تحدی در لغت:یعنی مبارزه طلبی/ پیش خواندن خصم برای مبارزه

در اصطلاح: به معنای پیشنهاد خداوند به منکران وحی و رسالت حضرت محمد صلی الله علیه واله برای آوردن نظیر قرآن/ به معنای هماورد خواستن، که  از ارکان معجزه است بدین معنا که در اثبات اعجاز، مردم به هماوردی معجزه دعوت می‌شوند به عبارت دیگر معجزه امر خارق‌العاده‌ای است که برای اثبات نبوت به اذن خدای متعال و از سوی نبی صلی الله علیه و آله صادر می‌شود و دیگران از انجام آن عاجزند لذا از آنجا که نفاق و کفر، گاهی از عدم درک نبوت و اعجاز پیامبر صلی الله علیه واله، سرچشمه می‌گیرد، دراین آیه خداوند انگشت روی معجزه قرآن می گذارد تا هر گونه شک و تردید را نسبت به رسالت پیامبر صلی الله علیه واله صلی الله علیه واله از میان ببرد.

قرآن، همه منکران را دعوت به مبارزه با قرآن و آوردن یک سوره مثل آن می‌کند تا عجز آنان دلیلی بر اصالت این وحی آسمانی و تأیید آورنده آن باشد.[3]

از آنجا که در واقعیات خارج از ذهن انسان، ریب و تردیدی وجود ندارد، واشتباه از ذهن انسان است، درابتدای سوره فرمود: «فی رَیبَ » یعنی در قرآن تردیدی وجود ندارد. اگر شما مردد هستید، سوره‌ای مثل آن بیاورید وشاهدان خود را -غیر از خدا- فراخوانید؛ زیرا:

الف) خدا همیشه و همه جا شاهد است و نیازی به دعوت ندارد.

ب)شاهدانی که می‌خواهند اظهار نظر کنند، نباید ذی نفع باشند. پس شاهدانی غیر از خدای متعال که صاحب کلام نیستند، باید دعوت شوند.[4]

مؤسسه نورالیقین

مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآنی


[1] . سوره اسراء، آيه 88

[2] .  تفسیرتسنیم،ج‌۲، ص‌ ۴۳۴

[3] . برگرفته تفسیرنمونه، ج ۱، ص۱۶۱-۱۶۳

[4] . نسیم حیات، ج ۱، ص ۱۰۳ -۱۰۴


بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *