شرح اصطلاح عقد لازم و عقد جایز - شرط خیار

create یا زهرا forum اضافه کردن دیدگاه جدید remove_red_eye 79 خواندن

علامه جوادی آملی در تفسیرتسنیم، جلد ۱۷،صفحه ۲۶۶ می‌فرماید:  
«عقد نكاحْ لازم است و اين لزوم از سنخ حكم است نه حق، ازاين رو قابل إقاله نيست و نيز نمي‌توان آن را با شرط خيار متزلزل كرد؛ بر خلاف لزوم عقد بيع كه از سنخ حق است، لذا هم با تَقايُل طرفين منحلّ مي شود و هم مي‌توان با شرط خيار آن را منحلّ كرد. البته شرط خيار غير از خيار تخلّف شرط است.»

عقود چند قِسم است: يا جايز‌ هستند يا لازم
1.عقد جایز
عقد جایز عقدی است که هر کدام از دو طرف قرارداد ، هر وقت که بخواهد ، بتواند عقد را بر هم بزند . برای بر هم زدن عقد جایز هیچ تشریفات خاصی وجود ندارد و طرف عقد می تواند هر زمان که خواستند بدون وجود هیچ علت خاصی عقد را منحل کند . برای مثال قرارداد وکالت یک عقد جایز است که هر کدام از وکیل یا موکل هر زمان که بخواهند می توانند آن را بر هم بزنند . موارد عقد جایز در قانون مشخص شده اند شامل عقد عاریه ، عقد ودیعه ، عقد وکالت ، عقد مضاربه ، عقد شرکت ، عقد جعاله.
2. عقد لازم  
به عقد و قراردادی که هیچ کدام از دو طرف معامله حق فسخ آن را نداشته باشد، عقد لازم گفته می‌شود مانند عقد بیع (خرید و فروش) و یا عقد اجاره ، در این عقود طرفین قرارداد حق فسخ عقد را ندارند.
علت این امر هم حفظ حقوق دو طرف قرارداد است . البته در قانون شرایطی معین شده است که طرفین می‌توانند حتی عقد لازم خود را هم بر هم بزنند و آن را فسخ کنند.

                  ┄┄┄┅••✻••┅┄┄┄

نکته: اگر عقد لازم شد لزومیت آن یا از سنخ حکم است و یا از سنخ حق  .«لزومه إما حقيٌ أو حکميٌ»؛
عقد لازم اگر چنانچه لزوم آن «حقي» باشد، اين با «شرط خيار الفسخ» قابل فسخ است.
مثل عقد اجاره، عقد بيع، عقد مضاربه، مزارعه و اين‌گونه از عقود ديگر، اين عقد حق متعاقدين و حق طرفين است، چون حق طرفين است مي‌توانند شرط کنند که هر وقت خواستند فسخ بکنند .«لزوم» در بيع حق الناس است.
اما اگر لزوم آن از سنخ حکم باشد ، یعنی «لزوم» حکم الله است و شرط خيار فسخ مي‌شود چون خلاف «حکم خدا»
«لزوم» در نکاح حق الله است از این رو حق فسخ با شرط خیار نیست  .
عقد لازم حکمی نظير نماز است که نمي‌شود قطع کرد. نماز را چرا نمي‌شود قطع کرد؟ چون «حکم الله» است. نکاح را هم نمي‌شود با شرط خيار فسخ به هم زد، مگر آن جايي که خود شارع مقدس دستور داد، يا  تخلف شرط  موجب فسخ، آن شود.

                    ┄┄┄┅••✻••┅┄┄┄

شرط خیار  
شرط خیار یعنی شرطی که خیار ( اختیار فسخ ) ایجاد می کند  
-خیار به معنی ، اختیار فسخ معامله است
هر گاه در معامله شرط شود که یکی از متعاملین یا هر دو یا شخص ثالثی حق فسخ معامله را در مدت معین داشته باشد، این معامله خیاری و حق فسخی که در آن پیش بینی شده است خیار شرط نامیده می‌شود.

                      ┄┄┄┅••✻••┅┄┄┄

برگرفته از بیانات استاد ارجمند حسینی آل مرتضی در کلاس تفسیر تخصصی طرح مشکات(تفسیر سوره نساء بر مبنای تفاسیر المیزان، تسنیم و مجمع البیان به همراه شرح دقیق و گسترده اصطلاحات)

 موسسه نورالیقین
 مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآنی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به موسسه نورالیقین می باشد

نقل مطلب فقط با ذکر منبع جایز می باشد