تفسیر سوره حضرت یونس علیه السلام آیه 66

create یا زهرا forum اضافه کردن دیدگاه جدید remove_red_eye 17 خواندن

بسم الله الرحمن الرحیمَ

تفسیر ترتیبی سوره یونس علیه السلام

استاد حسینی آل مرتضی

موضوع:   مالکیت مطلق خداوند

« أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ شُرَكَاءَ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ؛ آگاه باشيد تمام کساني که در آسمان‌ها و زمين هستنداز آن خدا مي‏باشند! و آنها که غير خدا را همتاي او مي‏خوانند (از منطق و دليلي) پيروي نمي‏کنند آنها فقط از پندار بي اساس پيروي مي‏کنند و آنها فقط دروغ مي‏گويند» .(66)

سوال: با توجه به جمله «أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ...» مالکیت مطلق خداوند و ناتوانی مشرکان چگونه اثبات می‌شود؟
آيات فوق به مسأله توحيد و شرك باز مى‌گردد كه از مهم‌ترين مباحث اسلام و اين سوره است، مشركان را به محاكمه مى‌كشد و ناتوانى آنها را به اثبات مى‌رساند.
نخست می‌فرماید: آگاه باشيد تمام كسانى كه در آسمان‌ها و زمين هستند از آن خدا مى باشند.« أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ».
این آیه مالکیت مطلق خداوند را با تاکید هایی بیان می‌کند از جمله :
- «أَلَا» حرف هشدار و تنبیه.
- «إِنَّ» حرف تاکید به معنای قطعاً
-«لِله» تقدیم و تاخیر دارد که ایجاد حصر می‌کند و مالکیت مطلق خداوند را می‌رساند.
جایى كه اشخاص، ملك او و از آن او باشند، اشيایى كه در اين جهان مى‌باشند به طريق اولى از آن او هستند؛ بنابراين او مالك تمام عالم هستى است و با اين حال، چگونه ممكن است مملوك‌هاى، او شريك او بوده باشند؟(1)
آيه شريفه، خدايان مشركين را با خداى تعالى مقايسه مى كند و آن‌گاه حكم مى كند به اينكه نسبت آن خدايان با خدا، نسبت «خَرص»(2) است. اگر در اين آيه فرموده : «مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ - هر كس كه در آسمان‌ها و زمين است» و نفرموده : «ما فی السَّمَاوَاتِ والْأَرْضِ - آن‌چه در آسمان‌ها و زمين است» براى اين بوده كه زمينه گفتار، مسئله ربوبيت غير خداى تعالى نسبت به عالم بود كه مشركين معتقد به آن هستند، مى خواهد بفرمايد: خدايانى كه شما براى آنها قائل به ربوبيت هستيد و همه آنها را از صاحبان عقل و شعور - كه عبارتند: از فرشتگان و جن و انس - مى دانيد هيچ يك از آنها نه در آسمان‌ها و نه در زمين مالك چيزى و حتى مالك خود نيستند.(3) پس فقط خداوند مالک مطلق تمام کسانی است‌که درآسمان‌ها و درزمین هستند.«أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ...»


سوال: پیروی از ظن وگمان چه فرجامی را برای انسان رقم می زند؟( تفسیر نمونه، ص422،420،419)
در اصل اين خاصيت پيروى از پندار و گمان بى اساس است كه سرانجام انسان را به وادى دروغ مى‌كشاند. آنها كه بت‌ها را شريك خدا ساخته بودند تكيه‌گاهشان اوهامى بيش نبود، اوهامى كه حتى تصور آن امروز براى ما مشكل است كه چگونه ممكن است انسان اشكال و مجسمه هاى بي‌روحى بسازد و بعد مخلوق خود را ارباب و صاحب اختيار خويش بداند؟ مقدراتش را به دست آن بسپاردوحل مشكلاتش را از او بخواهد؟ آيا اين چيزى جز دروغ و دروغ‌پردازى مى‌تواند باشد؟
حتى مى توان اين را به عنوان يك قانون كلى - با كمى دقت - از آيه استفاده كرد كه هر كس از ظن و گمان‌هاى بى‌اساس پيروى كند سرانجام به دروغ‌گویى كشانده مى شود. راستى و صدق براساس قطع و يقين و دروغ بر اساس تخمين ها و پندارها و شايعه‌ها استوار است.
آيات فوق يكبار ديگر ظن و گمان را محكوم كرده و مردود شناخته، ولى با توجه به اينكه سخن از پندارهاى خرافى و بى پايه بت پرستان است «ظن» در اينجا به معنى گمان‌هاى حساب شده عقلائى نيست كه در بعضى از موارد - مانند شهادت شهود و ظاهر الفاظ و اقرارها و مكاتبه ها - حجت است؛ بنابراين آيات فوق دليلى بر عدم حجيت ظن نمى تواند باشد.(4)

-------------------------------------------------

1.تفسیر نمونه، صص 418 و419.

2.يَخرُصونَ (حدس و تخمين مي زنند) : ااز آنجا که تخمین گاهی مطابق واقع و گاهی برخلاف واقع می‌شود، این کلمه  درمعنی « دروغ » نیز استعمال شده است و در آیه مورد بحث میتواند به هر دو معنی باشد.

3.تفسیر المیزان،ج 10،ص138.

4.تفسیر نمونه، ص422،420،419.

موسسه نورالیقین

مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآنی

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به موسسه نورالیقین می باشد

نقل مطلب فقط با ذکر منبع جایز می باشد