برگزیده تفسیر موضوعی قرآن، روز هفتم رمضان

create رسولیان forum اضافه کردن دیدگاه جدید remove_red_eye 42 خواندن

 

برگزیده تفسیر آیات قرآن کریم در ماه مبارک رمضان (جزء هفتم)

برگرفته از بیانات استاد آل مرتضی در حسینیه شهدا

 

عدم تحریم طیّبات

«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لاتُحَرِّمُوا طَیِّباتِ ما أَحَلَّ اللّهُ لَکُمْ وَ لاتَعْتَدُوا ...»: ای مؤمنان نعمت‌های پاکیزه را که خدا برای شما حلال کرده است، بر خود حرام نکنید و از حدود الهی تجاوز نکنید‌‌».(مائده/87)

پیام ها:

1- مسلمان، تسلیم فرمان الهی است، نه حلال را حرام می‌سازد، نه حرام را حلال.

2- انزوا، رهبانیت، افراط و تفریط ممنوع است. (لاتُحَرِّمُوا طَیِّباتِ ما أَحَلَّ اللّهُ لَکُمْ)

3- در بهره گیری از حلالها، اسراف و زیاده روی نکنید (لاتَعْتَدُوا)

نکته مهم: پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله و سلم) فرمودند: بدعتگزاران، بدترین مخلوقند.

اگر کسی یک مکروه ده درجه را یازده درجه معرفی کند، در وادی جعل شریعت و بدعت گام نهاده است. هر کس ثواب و گناهانی عنوان کند که بر آن سندی از قرآن و معصوم نداشته باشد، بدعتگزار است. (نور، نسیم حیات)

 

انواع قسم

«لایُؤاخِذُکُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فی أَیْمانِکُمْ وَ لکِنْ یُؤاخِذُکُمْ بِما عَقَّدْتُمُ الأَیْمانَ... »: خداوند شما را به خاطر سوگندهاى بیهوده (و خالى از اراده،) مؤاخذه نمى کند؛ ولى در برابر سوگندهائى که (از روى اراده) محکم کرده اید، مؤاخذه مى نماید. (مائده/89)

1- قسم های لغو

2- قسم های شرعی

1- قسم های لغو: قسم هایی که از روی قصد و اراده نیست و تنها برای تأکید و از روی عادت به زبان جاری می شود. گرچه از این نوع قسم نهی شده ولی شکستن آن کفاره ندارد.

2- قسم های شرعی: سوگندی از روی قصد و اراده و جدّی و به نام خدا باشد (بِما عَقَّدْتُمُ الأَیْمانَ)

شکستن این قسم معصیت است و کفاره دارد.

کفاره قسم شرعی یکی از این 3 مورد است:

1- اطعام ده فقیر

2- ده فقیر را پوشاک و لباس دهد.

3- یک برده آزاد کند.

نکته: اگر کسی قدرت مالی ندارد که به کفاره های فوق عمل می کند، به جای آن باید سه روز، روزه بگیرد.

پیام آیه: برای سوگند و نام مقدّس خداوند، حریم قائل شوید یا سوگند نخورید، یا حتماً عمل کنید یا با پرداخت کفّاره، جیران کنید (وَ احْفَظُوا أَیْمانَکُمْ )

 

تکرار تقوا

سؤال: علت تکرار جمله تقوا و ایمان در آیه 93 سوره مائده چیست؟

« لَیْسَ عَلَى الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ جُناحٌ فیما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا وَ اللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ »: بر کسانى که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند، گناهى در آنچه (قبل از نزول حکم تحریم) خورده اند نیست; اگر تقوا پیشه کنند، و ایمان بیاورند، و اعمال صالح انجام دهند; سپس تقوا پیشه کنند و ایمان آورند; سپس تقوا پیشه کنند و نیکى نمایند. و خداوند، نیکوکاران را دوست مى دارد. (مائده/93)

مجمع البیان:

تقوای اول: پرهیز از شراب و قمار بعد از تحریم آن

تقوای دوم: مداومت بر ترک شراب و قمار

تقوای سوم: پرهیز از همه معاصی به اضافه احسان

تفسیر المیزان:

مراد از تکرار تقوا در این آیه این است که انسان باید تمام مراتب تقوای واقعی را خالص برای رضای خداوند رعایت کند.

تفسیر نمونه و صافی:

تقوای اول: احساس مسئولیت درونی است که انسان را به تحقیق درباره دین وادار می کند که نتیجه آن، ایمان و عمل صالح است.

تقوای دوم: تقوایی که در جان انسان لانه کرده و اثر آن عمیق است و نتیجه اش ایمان مستقر و عمل مستمر است.

تقوای سوم: تقوایی که به مرحله عالی رسیده باشد، به طوری که علاوه بر صدور قهری و طبیعی اعمال صالح، دعوت به احسان و کارهای نیک نیز می کند؛ حتی کارهایی که از واجبات نیست.

 

لهو و لعب بودن دنیا

« وَ مَا الْحَیاةُ الدُّنْیا إِلاّ لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ لَلدّارُ الآخِرَةُ خَیْرٌ لِلَّذینَ یَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ»: زندگى دنیا، چیزى جز بازى و سرگرمى نیست! و سراى آخرت، براى آنها که پرهیزگارند، بهتر است! آیا نمى اندیشید؟! (انعام/32)

سؤال: اگر دنیا لهو و لعب است، پس چرا خداوند در آیه 16 سوره انبیاء فرمود: دنیا را بازیچه نیافریدیم ؟

جواب: هدف از آیه 32 مبارزه با وابستگی به دنیا و غفلت از مقصود نهایی است وگرنه جویندگان آخرت، دنیا را وسیله ای برای سعادت قرار داده اند. (الدُّنیا مزرعةُ الآخِرَة)

 

تقابل دنیا با آخرت

صفات دنیا با توجه به آیه 32 انعام و 20 حدید:

- لهو و لعب و زینت، تفاخر و تکاثر

- دنیا فناپذیر، خیال، همراه با رنج و سختی

صفات آخرت طبق آیه 32 انعام (وللدّار الاخره خیر) و 64 عنکبوت (الدّار الاخره لهی الحیوان)

- آخرت: جاویدان، فنا ناپذیر، حقیقی، عاری از هر رنج و سختی

پیام ها:

1- دنیا محوری پوچ است (لهو و لعب)

2- خردمند فریب دنیا را نمی خورد (اَفَلا تَعقِلُون)

3- تقوا و تعقل ملازم یکدیگرند (یَتَّقُونَ اَفَلا تَعقِلُون)

 

سنت نصرت الهی

« وَ لَقَدْ کُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ فَصَبَرُوا عَلى ما کُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتّى أَتاهُمْ نَصْرُنا وَ لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِ اللّهِ وَ لَقَدْ جاءَکَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلینَ »: پیش از تو نیز پیامبرانى تکذیب شدند؛ و در برابر تکذیب ها، صبر و استقامت کردند و (در این راه) آزار دیدند، تا هنگامى که یارى ما به آنها رسید. و هیچ چیز نمى تواند سنن خدا را تغییر دهد؛ و اخبار پیامبران به تو رسیده است. (انعام/34)

سؤال: چه زمانی نصرت الهی شامل حال انسان می شود؟

جواب: لازمه رسیدن به نصرت الهی صبر است (فَصْبِرُوا عَلی ما کُذِّبُوا) و این یک قاعده کلی تخلف ناپذیر است (لا مُبَدِّلُ لِکَلماتِ الله) البته نصرت الهی شامل صبری می شود که در مسیر پروردگار متعال باشد. (اِنْ تَنْصُروالله یَنْصُرکُم)

پیام ها:

1- راه حق هیچ گاه هموار نیست (فَصْبِرُوا عَلی ما کُذِّبُوا)

2- صبر مستمر، زمینه ساز نزول نصرت و رحمت الهی

 

سنت ابتلاء

« وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَیٰ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِکَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ یَتَضَرَّعُونَ » و همانا ما پیغمبرانی به سوی امتان پیش از تو فرستادیم، پس (چون اطاعت نکردند) به بلاها و مصیبتها گرفتارشان ساختیم، شاید به درگاه خدا گریه و زاری کنند. (انعام/42)

آیه می فرماید: ما در برابر نافرمانی امتهای پیشین آنها را مبتلا به رنجها و سختیها کردیم تا شاید به سوی خدا بازگردند.

آثار مفید ابتلاء:

1- تنبیه ظالم

2- امتحان مؤمن تا استعدادش شکوفا و روحش مقاوم شود.

3- ارتقاء مقام انبیاء

4- کرامت اولیاء

 

عدم بیداری و عوامل آن

« فَلَوْلَا إِذْ جَآءَهُم بَأْسُنَا تَضَرَّعُواْ وَلَکِن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَنُ مَا کَانُواْ یَعْمَلُونَ‏» پس چرا هنگامى که ناگوارى‏ هاى ما به آنان رسید، توبه و زارى نکردند؟ آرى (حقیقت آن است که) دل‏ هاى آنان سنگ و سخت شده و شیطان کارهایى را که مى‏ کردند، برایشان زیبا جلوه داده است.(انعام/43)

سؤال: چه عواملی مانع بیداری امتها در ابتلائات است؟

جواب:

1- کثرت گناه و لجاجت در شرک قلبهایشان را تیره ساخته (وَلَکِن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ)

2- شیطان اعمال آنها را در برابرشان زینت می دهد. (وَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَنُ مَا کَانُواْ یَعْمَلُونَ)

پیام ها:

1- تضرع به درگاه خدا سبب رشد و ترک سنگدلی است.

2- برای افراد لجوج نه تبلیغ مؤثر است نه تنبیه

3- انسان فطرتا زیبایی را دوست دارد.

 

موسسه نورالیقین
مرکز آموزش تفسیر و علوم قرآنی

تصویر امنیتی

تصویر امنیتی جدید

تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به موسسه نورالیقین می باشد

نقل مطلب فقط با ذکر منبع جایز می باشد