لای نفی جنس

create forum اضافه کردن دیدگاه جدید remove_red_eye 6500 خواندن

 

تعریف

 

لای نفی جنس همانند «اِنّ» عمل می کند، به این معنی که اسم را منصوب و خبر را مرفوع می کند.

علت نامیدن چنین لائی به نفی جنس آنست که این لا در حقیقت نکره ای را به طور کلی منفی می کند. یعنی وقتی می گوییم «لا رَجلَ فی الدّارِ» جنس مرد را از خانه نفی نمی کند به طوری که جایز نیست گفته شود: «بل، رَجلانِ» بلکه دو مرد هستند» بر خلاف لای شبیه به «لیس» که می توان بعد از آن گفت: «بل رَجلانِ» به همین منظور اد با از چنین لائی که نفی صریح عام را اراده کند به لای نفی جنس تعبیر می کنند.

 

مثال:

 

لا رَجلَ فی الدّارِ:     هیچ مردی در خانه نیست. لای نفی جنس

لا رَجلُ فی الدّارِ:     یک مرد در خانه نیست. شاید دو مرد یا بیشتر، مرد در خانه وجود داشته باشد/لای شبیه لـَیس.

 

 

اقسام اسم لای نفی جنس و اعراب آن

 

۱- مفرد: گاهی مفرد مقابل مثنی و جمع و گاه در مقابل جمله و شبه جمله و گاه در مقابل مضاف و شبه مضاف آورده می شود که در اینجا منظور، مضاف و شبه مضاف است و اعراب آن دراین صورت مبنی بر همان اعرابی است که در حالت نصب می گرفته، یعنی اسم مفردی که اسم لای نفی جنس قرار گرفته مبنی بر همان فتحه یا کسره یا مبنی بر همان حرف(ی) خواهد بود.

 

مانند:

 

لارَجلَ فی الدارِ:        رجلَ مبنی بر فتح/ لا رجـِالَ فی الدارِ:      رجالَ مبنی بر فتح

 

لامسلماتِ فی الدارِ:    مسلماتِ مبنی بر کسره به نیابت از فتحه

 

لارَجلینِ فی الدارِ:      رجلینِ مبنی بر(ی) نیابت از فتحه

 

لامسلمین فی الدارِ:     مسلمین مبنی بر(ی) به نیابت از فتحه

 

۲- مضاف: هرگاه دو اسم به هم اضافه شوند اسم اول مضاف و اسم دوم مضاف الیه نام دارد، در این صورت اعراب مضاف نصبش واجب می شود به حرکات، یا به حروف مانند: لا رجلَ سوءٍ عند نا/ لا رَجـُلـَی شرٍّ محبوبان/ لا مـُهملي واجباتٍ محبوبون/ لا اخاجهلٍ مکرَّمٌ/ لا تارکاتِ واجباتٍ مکرماتٌ

 

در تمام مثل های بالا اسم لای نفی جنس مضاف واقع شده است.

 

۳- شبه مضاف: مقصود از شبه مضاف هر اسمی است که بنوعی متعلق به مابعدش باشد؛ یا به عمل یا به عطف

 

 

مثال١: لا راکباً فـَرسا فی الطریقِ

 

منظور راکبا تنها مقصود نبوده بلکه سوار شونده اسب بوده است.

 

مثال٢: لا ثلاثةَ و ثلاثین عندنا

 

ثلاثه به وسیله عطف به بعدش تعلق یافته است؛ لذا این اسم شبه مضاف است. که اعراب آن نیز مانند مضاف نصبش واجب است چه به حرکات وچه به حروف.

 

مثال ٣: لا حـَسَنا فعلـُهُ مذموم/ لا طالعا جـَبـَلا حاضرٌ/ لا خیراً مـِن زیدٍ موجودٌ

 

نکته: این مورد بیشتر در مورد مشتقات (اسم فاعل و اسم مفعول و ...) کاربرد دارد اما توجه داشته باشید که در مثال های مربوط به مضاف، بیشتر از مشقات استفاده شده است و با توجه به معنی مفهوم را درک می کنیم.

 

 

خبر لای نفی جنس

 

خبر لای نفی جنس نیز ٣ اسم است.

 

 

١- مفرد

                

١) مشتق:

مانند: لا رَجلَ حاضرٌ:     حاضرٌ خبر لای نفی جنس از نوع مفرد، مشتق

 

٢) جامد:

مانند: لا رَجلَ اسدٌ:       اسدٌ: خبر لای نفی جنس از نوع مفرد، جامد

 

 

٢- جمله

 

١) اسمیه:

مانند: لااحَدَ اخوهُ فاسقٌ:     اخوهُ فاسقٌ: خبر لای نفی جنس از نوع جمله اسمیه

 

٢) فعلیه:

مانند: لا احَدَ یبقی:           یبقی: خبر لای نفی جنس از نوع جمله فعلیه

 

 

٣- شبه جمله

 

١) جار و مجرور:

مانند: لارَیبَ فیه:            فیه:      خبر لای نفی جنس از نوع شبه جمله                       

٢) ظرف:

مانند: لا کتاب عندی:        عندی:      خبر لای نفی جنس از نوع شبه جمله، ظرف

 

نکته: اعراب در جمله ها و شبه جمله ها محلی می باشد.                                          

 

تبصره: گاهی اوقات خبر لای نفی جنس حذف می شود:

هرگاه خبر مشخص باشد خبر لا حذف می شود.

 

 

مثال:

لابأسَ:      که در اصل این چنین بوده لا بأسَ علیکَ و بیشترین موردی که اُدبا خبر لا را حذف می کنند در صورتی است که بعد از خبر، الا باشد؛ مانند: لا اِلهَ الا اللهُ:      که در اصل این طور بوده:       لا اِلهَ موجودٌ اِلا اللهُ  ( موجودٌ: خبر لا مخذوف)

 

 

شرایط عمل لای نفی جنس    

 

لای نفی جنس در صورتی می تواند عامل باشد که نکات ذیل در آن مراعات گردد، در غیر این صورت لای نفی جنس عمل نکرده و در موارد دو و سه تکرار(لا) لازم می شود.

 

 

موارد عمل لای نفی جنس

 

١- بین عامل و معمول چیزی فاصله نگردد، بنابراین اگر چیزی فاصله شود، لاعمل نخواهد کرد.  

 

مثال: حضرتُ بلا تأخیر

حضرتُ: فعل و فاعل(تُ)/ جمله فعلیه

بلا تأخیر:     تأخیرٍ:     لا اعراب ندارد چون از عمل بازمانده، تأخیرٍ مجرور به حرف جر

 

٢- اسم و خبر لاء نفی جنس هر دو بصورت نکره عنوان شوند. بنابر این اگر اسم لاء نفی جنس معرفه باشد از عمل ملغی می گردد. مثال: لا علیٌ مقصِّرولا حامدٌ

 

٣- فاصله بین لا و اسمش قرار نگیرد، بنابر این اگر بین لا و اسمش چیزی فاصله شود از عمل ملغی می گردد. مثال: لا فی النـّبوغِ حظٌ لکسلانِ و لا نصیبٌ:       در واقع حظ خبر لا بوده.

 

نکته: باید توجه نمود شرط مذکور به طورکلی و عمومیست در نتیجه صحیح نیست ولو آنکه خبر شبه جمله یا خبر بر اسم سبقت بگیرد.

 

تصویر امنیتی

تصویر امنیتی جدید

تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به موسسه نورالیقین می باشد

نقل مطلب فقط با ذکر منبع جایز می باشد